Trong quá trình đồng hành, quan sát và làm việc cùng nhiều mô hình phòng khám, bệnh viện tư nhân, tôi thường xuyên nghe một nỗi lo lặp đi lặp lại từ các chủ đầu tư và người đứng đầu chuyên môn:
“Làm sao mở rộng mà không đánh đổi y đức?”
“Làm sao để bác sĩ vẫn giữ được cái tâm khi áp lực doanh số ngày càng lớn?”
Đây không phải câu hỏi lý thuyết. Đây là bài toán sống còn của ngành y tế tư nhân hiện đại.
Thực tế cho thấy, khi quy mô tăng nhanh, y đức – nếu chỉ tồn tại dưới dạng khẩu hiệu hay niềm tin cá nhân – sẽ rất dễ bị bào mòn. Áp lực dòng tiền, áp lực vận hành, áp lực nhân sự khiến nhiều tổ chức vô thức ưu tiên tốc độ hơn sự cẩn trọng, số lượng hơn chất lượng. Và chính tại điểm này, niềm tin của bệnh nhân bắt đầu rạn nứt.
Trong bối cảnh đó, hành trình của Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú là một trường hợp đặc biệt khiến tôi chú ý. Không phải vì anh đi nhanh, mà vì anh chọn đi đúng ngay từ đầu. Anh nhìn thấy vòng xoáy nguy hiểm ấy rất sớm và đưa ra một lựa chọn không dễ: chuẩn hóa y đức thành quy trình vận hành, thay vì để nó phụ thuộc vào cảm xúc hay đạo đức cá nhân.
1. Y đức – từ khái niệm trừu tượng đến tiêu chuẩn kỹ thuật
Ở nhiều cơ sở y tế, y đức thường được nhắc đến như một giá trị tinh thần: treo trên tường, in trong tài liệu truyền thông, nhắc trong các buổi họp. Nhưng khi áp lực thực tế ập đến, những giá trị đó rất dễ bị “uốn cong”.
Điểm khác biệt trong tư duy của Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú là:
anh không xem y đức là lời kêu gọi, mà là một tiêu chuẩn vận hành.
Thay vì nói với đội ngũ: “Hãy làm việc có tâm”, anh đặt ra những câu hỏi rất cụ thể trong từng khâu công việc:
- Ở bước này, rủi ro cho bệnh nhân là gì?
- Nếu người khác thay tôi làm, liệu họ có đủ thông tin để làm đúng không?
- Nếu xảy ra sự cố, hệ thống đã có lớp bảo vệ nào chưa?
Từ đó, những nguyên tắc đạo đức được chuyển hóa thành SOP – quy trình làm việc chi tiết. Khi y đức được “đóng gói” thành quy trình kỹ thuật, nó không còn phụ thuộc vào sự tốt bụng hay tỉnh táo nhất thời của từng cá nhân. Nó trở thành luật chơi chung, bảo vệ cả bệnh nhân lẫn bác sĩ.
Dưới góc nhìn của tôi, đây là bước chuyển từ y đức cảm tính sang y đức có cấu trúc – điều kiện tiên quyết để một tổ chức y tế có thể mở rộng mà không tự đánh mất mình.
2. Nhân bản niềm tin bắt đầu từ nhân bản cách làm đúng
Một trong những nỗi sợ lớn nhất của các chủ phòng khám là:
“Mở thêm cơ sở thì làm sao kiểm soát được chất lượng?”
Câu trả lời của Bác sĩ Tú không nằm ở việc giám sát gắt gao hơn, mà ở việc chuẩn hóa cách làm đúng để ai cũng có thể làm theo.
Khi một bác sĩ trẻ mới gia nhập đội ngũ:
- họ không bị ném vào môi trường áp lực để “tự bơi”,
- họ được dẫn dắt bằng quy trình rõ ràng,
- và được giải thích cặn kẽ vì sao phải làm như vậy.
Niềm tin của bệnh nhân không đến từ việc họ gặp đúng “bác sĩ ngôi sao”. Niềm tin đến từ việc dù gặp ai, họ cũng được đối xử tử tế và an toàn như nhau. Và điều này chỉ xảy ra khi y đức được thiết kế để nhân bản, không phải để ngưỡng mộ.
3. Truyền nghề chứ không chỉ truyền kỹ thuật
Quan sát cách Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú đào tạo đội ngũ, tôi nhận ra anh không xây một tổ chức “làm theo lệnh”, mà đang nuôi dưỡng một môi trường học tập thực sự.
Anh không chỉ dạy:
-
Làm cái gì (What),
mà luôn đi kèm: - Tại sao phải làm như vậy (Why).
Tại sao ca này cần thận trọng hơn?
Tại sao từ chối một thủ thuật dù doanh thu hấp dẫn?
Tại sao phải dừng lại kiểm tra thêm thay vì “cho qua”?
Nhân sự được quyền hỏi, được quyền thảo luận, được quyền phản biện trong một khuôn khổ an toàn. Họ cũng được phép sai – nhưng sai trong môi trường có kiểm soát, để học và trưởng thành, chứ không bị dán nhãn thất bại.
Cách làm này giúp đội ngũ không chỉ giỏi tay nghề, mà còn thấm tư duy làm nghề của người đứng đầu. Họ làm vì hiểu bản chất, chứ không phải vì sợ sai hay sợ phạt.
4. Kỷ luật – “hệ miễn dịch” của tổ chức y tế
Ngành y vốn đã chịu áp lực tự nhiên rất lớn: liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sinh mệnh con người. Nếu người lãnh đạo tiếp tục quản trị bằng áp lực doanh số và thời gian, sai sót gần như là điều không tránh khỏi.
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú chọn một con đường khác:
quản trị bằng kỷ luật, không phải bằng áp lực độc hại.
Kỷ luật trong:
- tuân thủ quy trình chuyên môn,
- giao tiếp trung thực với bệnh nhân,
- đặt lợi ích dài hạn lên trên lợi nhuận ngắn hạn.
Áp lực khiến con người muốn làm tắt cho nhanh.
Kỷ luật khiến họ chậm lại để chắc chắn.
Chính sự kỷ luật này tạo ra độ ổn định tâm lý cho đội ngũ, giảm xung đột nội bộ và giúp bác sĩ giữ được tình yêu với nghề trong dài hạn. Với tôi, đây chính là “hệ miễn dịch” của một tổ chức y tế bền vững.
5. Góc nhìn của tôi: Muốn bệnh nhân tin – hãy để hệ thống đáng tin
Từ góc nhìn của Lê Thị Nhung, người luôn quan tâm đến sự bền vững của con người và tổ chức, tôi cho rằng:
Niềm tin không đến từ lời hứa. Niềm tin đến từ cách hệ thống vận hành khi không có ai giám sát.
Bài học từ hành trình của Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú rất rõ ràng:
- Đừng kỳ vọng y đức chỉ bằng lời nhắc nhở.
- Hãy thiết kế y đức thành cấu trúc.
- Hãy xây niềm tin cho nhân viên trước, bằng một môi trường làm nghề tử tế.
Khi nhân viên tin vào hệ thống, họ sẽ bảo vệ hệ thống. Và khi hệ thống vận hành đúng, bệnh nhân sẽ tự nhiên đặt niềm tin.
6. Xây tổ chức y tế bằng sự tử tế có kỷ luật
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú không phải là người ồn ào trên truyền thông. Nhưng với những ai làm quản trị, anh là hình mẫu của một người lãnh đạo hiểu giới hạn của cá nhân và sức mạnh của hệ thống.
Anh không cố gắng làm tất cả.
Anh chọn cách xây đội ngũ để cùng gánh vác.
Và quan trọng nhất, anh đặt nền móng cho một tổ chức y tế có thể đi đường dài mà không đánh đổi giá trị cốt lõi.
Trong ngành y, tài sản lớn nhất không phải là máy móc hay mặt bằng.
Tài sản lớn nhất là con người và niềm tin.
Khi chuyên môn được tôn trọng, y đức được bảo vệ bằng quy trình, và người làm nghề không phải giằng xé giữa lương tâm và áp lực, họ sẽ ở lại. Và đó chính là nền tảng vững chắc nhất cho bất kỳ tổ chức y tế nào muốn phát triển bền vững.