Trong ngành y tế tư nhân, có một nỗi sợ âm ỉ nhưng rất thật. Người ta không nói ra nhiều, nhưng ai làm nghề đủ lâu đều cảm nhận rõ. Đó là nỗi sợ mang tên “công nghiệp hóa y đức”.
Khi một phòng khám mở rộng, khi bệnh viện tăng quy mô, khi lượng bệnh nhân ngày càng đông, câu hỏi không còn là có phát triển được không, mà là:
Liệu chất lượng điều trị và cái tâm của người thầy thuốc có còn nguyên vẹn?
Nhiều nơi đã trả giá cho sự lớn nhanh.
Bác sĩ chính quá tải.
Bác sĩ trẻ chưa đủ nền tảng.
Quy trình trở nên máy móc.
Sự thấu cảm với bệnh nhân bị rút ngắn vì áp lực thời gian và doanh thu.
Trong bối cảnh đó, hành trình của Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú khiến tôi dừng lại quan sát rất lâu. Không phải vì anh nói nhiều về quản trị, mà vì cách anh “sao chép” y đức vào con người và hệ thống – một cách làm thầm lặng, chậm rãi nhưng có sức nặng lâu dài.
1. Mở rộng trong y tế không phải bài toán quy mô, mà là bài toán con người
Từ góc nhìn của tôi – một người làm nhân sự và phát triển tổ chức – mở rộng trong y tế khác hoàn toàn với mở rộng trong các ngành khác.
Bạn có thể sao chép:
- mặt bằng,
- máy móc,
- thương hiệu,
- quy trình kỹ thuật.
Nhưng bạn không thể sao chép y đức bằng mệnh lệnh.
Y đức sống trong cách người bác sĩ ra quyết định khi:
- bệnh nhân lo lắng,
- gia đình kỳ vọng,
- doanh thu đang bị áp lực,
- và ranh giới đúng – sai không phải lúc nào cũng trắng đen rõ ràng.
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú hiểu điều này rất sớm. Anh không đặt câu hỏi:
“Làm sao để bác sĩ trẻ làm giống mình?”
Anh đặt một câu hỏi khó hơn nhiều:
“Làm sao để họ hiểu vì sao mình làm như vậy?”
Đó là điểm khởi đầu cho toàn bộ triết lý đào tạo đội ngũ kế cận của anh.
2. Không dừng ở “How” – đào tạo bắt đầu từ “Why”
Ở nhiều cơ sở y tế, đào tạo bác sĩ trẻ thường dừng ở mức thao tác:
- gặp ca này → làm bước này,
- thấy triệu chứng kia → dùng phương án kia.
Cách đào tạo này tạo ra những người làm đúng khi có người giám sát, nhưng dễ lúng túng khi phải tự ra quyết định.
Bác sĩ Tú đi con đường khác. Anh tập trung xây dựng tư duy chẩn đoán và tư duy đạo đức nghề nghiệp, không chỉ tay nghề.
Trong quá trình đào tạo, anh thường xuyên đặt câu hỏi ngược lại cho đội ngũ:
- Tại sao em chọn phương án này?
- Nếu không làm vậy thì rủi ro là gì?
- Lợi ích dài hạn cho bệnh nhân nằm ở đâu?
Anh buộc bác sĩ trẻ phải suy nghĩ, phải chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình, thay vì làm theo thói quen hay áp lực ngầm.
Dưới góc nhìn quản trị nhân sự, đây không còn là Teaching (dạy bảo), mà là Coaching (huấn luyện).
Mục tiêu không phải tạo ra người làm theo, mà là tạo ra người có khả năng tự đứng vững khi người thầy không có mặt.
3. “Sao chép” y đức bằng cách làm gương, không phải khẩu hiệu
Một trong những điều tôi đánh giá cao ở Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú là sự nhất quán giữa lời nói và hành động.
Trong môi trường y tế tư nhân, cám dỗ doanh thu là rất lớn. Ranh giới giữa “cần thiết” và “thêm một chút cho chắc” đôi khi rất mong manh, đặc biệt với bác sĩ trẻ.
Anh không giữ y đức bằng những bài diễn thuyết.
Anh giữ y đức bằng hành vi mỗi ngày:
- Anh từ chối những chỉ định không thật sự cần thiết, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với doanh thu thấp hơn.
- Anh minh bạch với bệnh nhân về rủi ro và giới hạn của can thiệp.
- Anh chấp nhận đi chậm trong giai đoạn đầu để giữ uy tín lâu dài.
Khi người đứng đầu dám hy sinh lợi ích ngắn hạn, đội ngũ sẽ hiểu đâu là “luật bất thành văn” của tổ chức.
Y đức lúc này không cần nhắc lại nhiều. Nó trở thành chuẩn mực sống.
Và đó chính là cách y đức được “sao chép” – không qua tài liệu, mà qua trải nghiệm làm nghề cùng nhau.
4. Đào tạo kế cận là trao tương lai, không chỉ giao việc
Một trong những lý do khiến bác sĩ trẻ rời bỏ hệ thống sau khi đã cứng tay nghề, theo quan sát của tôi, không nằm ở tiền bạc. Nó nằm ở cảm giác:
“Mình chỉ là người làm thuê, không có con đường phát triển rõ ràng.”
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú không xem bác sĩ trẻ là “nguồn lực tạm thời”. Anh nhìn họ như đồng nghiệp tương lai, như những người sẽ cùng gánh hệ thống về sau.
Trong cách anh xây dựng đội ngũ, có thể thấy rõ:
- lộ trình phát triển nghề nghiệp được nói đến sớm,
- vai trò và kỳ vọng được làm rõ,
- và giá trị làm nghề được đặt lên trước tốc độ kiếm tiền.
Khi một bác sĩ trẻ nhìn thấy:
- mình học được nghề tử tế,
- được tôn trọng về chuyên môn,
- và có tương lai trong hệ thống,
họ sẽ không vội ra đi.
Bởi họ không chỉ “làm việc”, họ đang xây sự nghiệp.
5. Quản trị “vốn cảm xúc” – phần ít được nói đến trong y tế
Ngành y không chỉ bào mòn thể lực, mà bào mòn cảm xúc.
Áp lực từ bệnh nhân, từ người nhà, từ sai sót (dù nhỏ), nếu không được quản trị tốt, sẽ khiến bác sĩ:
- kiệt sức,
- chai sạn,
- hoặc phòng vệ bằng sự lạnh lùng.
Điều tôi quan sát thấy ở Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú là anh không chỉ quản trị chuyên môn, mà quản trị trạng thái đội ngũ.
Anh tạo ra môi trường:
- nơi sai sót được đưa ra phân tích để học hỏi, không phải để trừng phạt,
- nơi bác sĩ trẻ không làm việc trong nỗi sợ bị mắng,
- nơi sự bình tĩnh của người lãnh đạo trở thành điểm tựa trong tình huống khó.
Sự ổn định cảm xúc của người đứng đầu lan tỏa rất mạnh.
Nó giúp đội ngũ giữ được sự tỉnh táo – yếu tố sống còn trong ngành y.
6. Góc nhìn của tôi: “Sao chép” y đức là bài toán lãnh đạo, không phải kỹ thuật
Từ góc nhìn của Lê Thị Nhung, tôi cho rằng điều Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú đang làm không chỉ là đào tạo bác sĩ. Anh đang xây một hệ sinh thái nghề nghiệp tử tế.
Anh hiểu rằng:
- Một hệ thống y tế không thể sống nhờ một ngôi sao.
- Muốn đi đường dài, phải có đội ngũ kế cận cùng hệ quy chiếu về chuyên môn và đạo đức.
- Và y đức chỉ thực sự được bảo toàn khi nó được cấu trúc hóa và truyền lại bằng con người.
Đó là một hành trình chậm.
Nhưng trong y tế, chậm để đúng luôn tốt hơn nhanh để trả giá.
7. Di sản của người “trồng người” trong ngành Y
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú, với tôi, không chỉ là một bác sĩ giỏi. Anh là một người thầy và một người “làm vườn”.
Anh không cố gắng xuất hiện như trung tâm.
Anh kiên nhẫn ươm mầm cho thế hệ kế tiếp.
Và chính điều đó mới là di sản lớn nhất của một người lãnh đạo trong ngành y:
Một tập thể những người làm nghề có thể đứng vững, ngay cả khi anh không còn ở đó mỗi ngày.
Trong một thị trường nhiều biến động, nơi tốc độ và lợi nhuận dễ làm mờ giá trị, cách anh chọn để “sao chép” y đức chính là lời nhắc mạnh mẽ rằng:
Y đức không mất đi khi mở rộng – nếu nó được bảo vệ bằng con người và hệ thống đúng.