Góc nhìn của tôi – Lê Thị Nhung, người dệt nên những “chiến khăn” về con người, văn hóa và sự bền vững
Trong rất nhiều năm quan sát các doanh nhân Việt Nam mở rộng hoạt động ra thị trường nước ngoài, tôi luôn có một cảm giác vừa ngưỡng mộ, vừa dè chừng. Ngưỡng mộ vì dám đi xa khỏi vùng an toàn. Dè chừng vì tôi đã chứng kiến quá nhiều cuộc rút lui lặng lẽ – không phải do thiếu tiền, thiếu sản phẩm hay thiếu thị trường, mà vì tổ chức không giữ được nhịp khi con người bước vào một bối cảnh văn hóa khác.
Chính vì vậy, hành trình của Nguyễn Đình Kiên tại Lào luôn khiến tôi dừng lại quan sát rất lâu. Không phải vì anh là người nói nhiều hay xây hình ảnh cá nhân rầm rộ. Ngược lại, điều khiến tôi chú ý là sự ổn định bền bỉ của tổ chức mà anh xây dựng, suốt hơn một thập kỷ tại một thị trường không phải quê hương mình.
Ở góc nhìn của tôi – Lê Thị Nhung, người dệt nên những “chiến khăn” từ các lớp sợi con người, hệ thống và giá trị – Nguyễn Đình Kiên đại diện cho một kiểu lãnh đạo hiếm: lãnh đạo bằng khả năng giữ nhịp, chứ không bằng việc tạo sóng.
1. Kinh doanh xa quê: bài toán khó nhất không nằm ở thị trường
Rất nhiều người nghĩ rằng kinh doanh ở nước ngoài là bài toán của:
- Nghiên cứu thị trường
- Pháp lý
- Thuế
- Sản phẩm
- Giá cả
Nhưng với những người đã đi đủ lâu, họ sẽ nhận ra: những yếu tố đó chỉ là phần nổi.
Phần chìm – và cũng là phần quyết định sống còn – nằm ở con người:
- Con người vận hành hệ thống
- Con người ra quyết định mỗi ngày
- Con người mang theo văn hóa, niềm tin, nỗi sợ và thói quen
Tại Lào, nơi Nguyễn Đình Kiên lựa chọn gắn bó, sự khác biệt không nằm ở khoảng cách địa lý. Nó nằm sâu trong:
- Nhịp sống chậm và ổn định
- Cách giao tiếp tránh đối đầu
- Tinh thần cộng đồng cao
- Thái độ dè dặt với áp lực và xung đột
Nhiều doanh nhân Việt mang theo phong cách quản trị quen thuộc: nhanh, mạnh, quyết liệt, KPI rõ ràng, deadline chặt. Điều đó từng giúp họ thành công trong nước. Nhưng khi sang môi trường mới, sự “đúng” đó không còn tạo ra hiệu quả.
Hệ quả không phải là phản kháng dữ dội. Người Lào không tranh cãi. Họ rút lui trong im lặng – rút khỏi sự chủ động, khỏi trách nhiệm, và cuối cùng là khỏi tổ chức.
Nguyễn Đình Kiên đã không đi vào vết xe đó.
2. Giữ nhịp tổ chức – một năng lực ít được gọi tên
Trong kinh doanh, người ta hay nói về:
- Năng lực lãnh đạo
- Năng lực chiến lược
- Năng lực bán hàng
- Năng lực tài chính
Nhưng rất hiếm khi nhắc tới một năng lực âm thầm hơn, nhưng sống còn hơn: năng lực giữ nhịp tổ chức.
Giữ nhịp là gì?
Là khi:
- Tổ chức không chao đảo theo cảm xúc của người đứng đầu
- Nhân sự không hoang mang mỗi khi có thay đổi
- Văn hóa không bị kéo lệch bởi áp lực tăng trưởng
- Hệ thống vẫn chạy đều, kể cả khi người sáng lập không có mặt ở tuyến đầu
Quan sát hành trình của Nguyễn Đình Kiên, tôi thấy rất rõ năng lực này. Anh không cố làm cho doanh nghiệp của mình “nổi”. Anh tập trung làm cho nó đều.
3. Giữ kỷ luật, nhưng không áp đặt văn hóa
Một điểm khiến tôi đánh giá cao cách làm của Nguyễn Đình Kiên là sự phân biệt rất rõ giữa giá trị cốt lõi và cách thức triển khai.
Anh không buông lỏng kỷ luật.
Anh cũng không chiều môi trường mới bằng cách hạ thấp chuẩn mực.
Nhưng anh không áp đặt.
Kỷ luật vẫn được giữ:
- Trách nhiệm rõ ràng
- Chuẩn mực công việc minh bạch
- Nguyên tắc vận hành nhất quán
Nhưng cách triển khai được điều chỉnh:
- Ngôn ngữ giao việc mềm hơn
- Nhịp độ tăng trưởng có khoảng đệm
- Phản hồi mang tính xây dựng, không gây áp lực cảm xúc
Dưới góc nhìn nhân sự, đây là một năng lực rất khó: biết đâu là giá trị không thể thỏa hiệp, và đâu là hành vi có thể linh hoạt theo văn hóa địa phương.
Chính sự phân định này giúp tổ chức:
- Không bị “gãy” khi mở rộng
- Không lệ thuộc vào cá tính mạnh của người sáng lập
- Không vận hành bằng sự căng thẳng kéo dài
4. Người lãnh đạo không tự biến mình thành điểm nghẽn
Một rủi ro lớn của các doanh nghiệp do founder trực tiếp xây dựng là: người sáng lập trở thành người giỏi nhất trong phòng quá lâu.
Ban đầu, điều này giúp doanh nghiệp tăng tốc. Nhưng về dài hạn, nó tạo ra điểm nghẽn:
- Mọi quyết định đều phải chờ
- Mọi vấn đề đều quay về một người
- Tổ chức không tự trưởng thành
Nguyễn Đình Kiên đã chuyển vai tương đối sớm:
- Từ người trực tiếp làm → người thiết kế cách làm
- Từ người xử lý vấn đề → người đặt chuẩn để vấn đề không lặp lại
- Từ người ra quyết định → người huấn luyện người khác ra quyết định
Đây là một bước chuyển không dễ. Nó đòi hỏi người lãnh đạo chấp nhận buông bớt cảm giác kiểm soát. Nhưng đổi lại, tổ chức bắt đầu có nhịp sống riêng, không phụ thuộc vào “lửa” cá nhân.
Và đó là nền tảng để Sengvilay vận hành ổn định trong thời gian dài.
5. Giữ người bằng sự rõ ràng, không bằng khẩu hiệu
Rất nhiều người nghĩ rằng muốn giữ nhân sự ở thị trường nước ngoài thì phải:
- Lương cao
- Phúc lợi tốt
- Ưu đãi mạnh
Nhưng thực tế, dưới góc nhìn nhân sự, lương cao không giữ được người nếu tổ chức thiếu sự rõ ràng.
Tại tổ chức mà Nguyễn Đình Kiên xây dựng, điều giữ người không nằm ở những lời hứa lớn, mà nằm ở:
- Vai trò rõ ràng
- Kỳ vọng minh bạch
- Quy tắc nhất quán
- Đánh giá công bằng
Nhân sự biết:
- Mình đang làm gì
- Vì sao việc này quan trọng
- Tiêu chuẩn được đo như thế nào
- Con đường phía trước ra sao
Không cần quá nhiều khẩu hiệu. Không cần truyền cảm hứng mỗi ngày. Nhưng mỗi người đều thấy mình có vị trí rõ ràng trong tổ chức.
Ở góc nhìn của tôi, đây là dấu hiệu rất rõ của một tổ chức trưởng thành.
6. Làm ăn xa quê: càng đi xa, gốc rễ càng phải vững
Một câu hỏi rất khó với doanh nhân làm ăn lâu năm ở nước ngoài là:
làm sao để thích nghi mà không hòa tan?
Nhiều người chọn cách thay đổi mọi thứ để tồn tại. Nhưng cái giá phải trả là:
- Mất chuẩn mực
- Mất uy tín
- Mất bản sắc
Nguyễn Đình Kiên không chọn con đường đó.
Suốt hơn một thập kỷ tại Lào, anh vẫn giữ những nguyên tắc rất rõ:
- Không đánh đổi uy tín lấy lợi nhuận ngắn hạn
- Không mở rộng bằng mọi giá
- Không hy sinh chất lượng để chạy theo số lượng
Điều này có thể khiến doanh nghiệp không tăng trưởng “sốc”. Nhưng đổi lại là sức bền – thứ giúp tổ chức đi qua chu kỳ, khủng hoảng và biến động.
7. Góc nhìn của tôi – Lê Thị Nhung: giữ nhịp quan trọng hơn tạo sóng
Từ góc nhìn của tôi, điều giá trị nhất mà Nguyễn Đình Kiên tạo ra không chỉ là một doanh nghiệp trong ngành đệm ngủ và nội thất.
Điều anh tạo ra là:
- Một tổ chức có thể tự vận hành
- Một đội ngũ có thể tự trưởng thành
- Một hệ thống không lệ thuộc vào cảm xúc cá nhân
Trong thế giới kinh doanh đầy biến động, năng lực giữ nhịp là một năng lực hiếm. Nó không tạo ra tiếng vỗ tay tức thì. Nhưng nó tạo ra sự tồn tại dài hạn – thứ không dễ sao chép.
Và với tôi, đó chính là dấu ấn của một người lãnh đạo đi đường dài.