Y học chữa lành, theo cách tôi quan sát trong nhiều năm làm việc với doanh nghiệp, giáo dục và y tế cộng đồng, không bắt đầu từ những ca bệnh khó, cũng không kết thúc ở danh xưng “bác sĩ giỏi”.
Nó bắt đầu từ một câu hỏi sâu hơn và khó hơn rất nhiều:
Làm thế nào để sự chữa lành không phụ thuộc vào một cá nhân xuất sắc, mà có thể tiếp tục diễn ra bền bỉ trong chính đời sống của người bệnh và gia đình họ?
Tôi chọn viết bài này về Bác sĩ Quang Hòa không phải để ca ngợi tay nghề, mà để phân tích một lựa chọn lãnh đạo rất hiếm trong ngành y: lựa chọn rời khỏi vai trò “người hùng” để trở thành người thiết kế hệ thống chữa lành.
1. Khi “bác sĩ giỏi” không còn là đủ cho xã hội hiện đại
Trong nhiều mô hình y tế mà tôi từng quan sát, đặc biệt ở các phòng khám chuyên sâu, có một kịch bản lặp lại:
- Một bác sĩ rất giỏi → bệnh nhân tìm đến đông
- Bác sĩ quá tải → chất lượng phụ thuộc vào sức người
- Khi bác sĩ vắng mặt → hệ thống chững lại
Mô hình này có thể hoạt động tốt trong ngắn hạn, nhưng ẩn chứa rủi ro rất lớn về dài hạn. Bởi khi toàn bộ tri thức, uy tín và kết quả điều trị đều dồn vào một cá nhân, hệ thống đó không thể mở rộng và cũng không thể bền vững.
Trong lĩnh vực can thiệp sớm và phục hồi chức năng cho trẻ em, rủi ro này còn nghiêm trọng hơn. Trẻ cần thời gian dài. Gia đình cần đồng hành liên tục. Nếu mọi thứ chỉ xoay quanh phòng trị liệu và bác sĩ chính, chữa lành sẽ luôn bị đứt đoạn.
Bác sĩ Quang Hòa nhìn thấy điểm nghẽn này rất sớm.
2. Sự trăn trở của người làm nghề lâu năm: chữa bệnh hay kiến tạo năng lực?
Sau hàng nghìn ca can thiệp, điều khiến tôi ấn tượng không phải là số lượng trẻ được cải thiện, mà là cách ông đặt lại câu hỏi về vai trò của y học.
Ông từng chia sẻ (không ồn ào, không khẩu hiệu) một suy nghĩ rất “đau đáu”:
- Trẻ tiến bộ trong trung tâm, nhưng về nhà thì chững lại
- Phụ huynh thấy kết quả, nhưng không hiểu cơ chế
- Gia đình có hy vọng, nhưng lại sống trong trạng thái lo âu kéo dài
Ở đây, vấn đề không còn nằm ở kỹ thuật trị liệu.
Nó là vấn đề của hệ sinh thái chữa lành.
Và khi nhìn dưới lăng kính quản trị con người, tôi thấy rất rõ: nếu không trao năng lực cho gia đình, y học chỉ đang giải quyết phần ngọn.
3. Khi y học bỏ quên gia đình, chữa lành sẽ không trọn vẹn
Một đứa trẻ cần can thiệp sớm không chỉ mang theo bệnh lý. Các em mang theo:
- Nỗi sợ của cha mẹ
- Áp lực tài chính kéo dài
- Sự cô lập xã hội
- Cảm giác bất lực khi không hiểu mình phải làm gì
Nếu y học chỉ dừng lại ở phòng khám, gia đình sẽ mãi ở thế bị động. Và trong quản trị hệ thống, đây là sự lãng phí nguồn lực lớn nhất: bỏ quên những người ở gần trẻ nhất, hiểu trẻ nhất và có mặt cùng trẻ nhiều nhất.
Điểm khác biệt trong tư duy của Bác sĩ Quang Hòa là ông không xem phụ huynh là “người ngoài chuyên môn”. Ngược lại, họ được nhìn nhận như một mắt xích bắt buộc của quá trình phục hồi.
4. Lãnh đạo y tế bằng tư duy hệ sinh thái, không phải quyền lực cá nhân
Thay vì tập trung mở rộng phòng trị liệu theo cách truyền thống, ông chọn một hướng đi khó hơn:
xây dựng hệ sinh thái chữa lành lấy con người làm trung tâm.
Trong hệ sinh thái đó:
- Bác sĩ đóng vai trò dẫn đường, không làm thay tất cả
- Phụ huynh được đào tạo để can thiệp đúng tại nhà
- Trẻ được hỗ trợ liên tục, không phụ thuộc hoàn toàn vào địa điểm
- Quy trình được chuẩn hóa nhưng vẫn cá nhân hóa theo từng trường hợp
Các hoạt động như:
- Khóa học online cho phụ huynh
- Hướng dẫn trị liệu từ xa
- Chuẩn hóa phác đồ theo dữ liệu tiến triển
không nhằm “làm online cho nhanh”, mà nhằm chuyển giao năng lực chữa lành.
Dưới góc nhìn nhân sự, đây chính là tư duy trao quyền – nền tảng của mọi tổ chức trưởng thành.
5. Khi bác sĩ trở thành người kiến tạo tri thức cộng đồng
Một điều tôi rất trân trọng ở Bác sĩ Quang Hòa là cách ông nhìn về trách nhiệm xã hội của tri thức y khoa.
Với ông, y học không nên khiến người bệnh phụ thuộc, mà phải giúp họ:
- Hiểu rõ cơ thể
- Hiểu rõ tiến trình
- Chủ động hơn mỗi ngày
Việc xây dựng tri thức cộng đồng mang lại hiệu quả kép:
- Gia đình bớt hoang mang
- Trẻ duy trì tiến triển tốt hơn
- Hệ thống y tế giảm áp lực dài hạn
Đây là dạng lãnh đạo y tế thầm lặng, không phô trương, nhưng có sức lan tỏa rất lớn.
6. Lãnh đạo bằng chuẩn mực nghề nghiệp, không bằng danh xưng
Trong suốt quá trình quan sát, tôi hiếm khi thấy ông nói nhiều về “tầm nhìn” theo nghĩa khẩu hiệu. Nhưng những gì được triển khai cho thấy một hệ chuẩn rất rõ:
- Không tranh luận Đông – Tây y, chỉ nhìn vào hiệu quả và tính nhân văn
- Không chạy theo công nghệ, mà chạy theo khả năng hồi phục thật
- Không xây hình ảnh cá nhân, mà xây phương pháp có thể nhân rộng
Đây là kiểu lãnh đạo mà tôi gọi là lãnh đạo bằng chuẩn mực, chứ không bằng quyền lực hay danh xưng.
7. Khi bác sĩ không còn là “siêu nhân”, mà là người thiết kế hệ thống con người
Nếu nhìn câu chuyện này bằng ngôn ngữ quản trị, lựa chọn của Bác sĩ Quang Hòa không đơn thuần là lựa chọn nghề nghiệp, mà là một quyết định chiến lược về tổ chức.
Thay vì:
- Trở thành người giỏi nhất, không thể thay thế
Ông chọn:
- Trở thành người thiết kế cách để nhiều người cùng làm đúng
Đây là con đường khó. Bởi nó đòi hỏi:
- Buông bớt quyền lực cá nhân
- Đầu tư cho đào tạo và chuẩn hóa
- Chấp nhận đi chậm hơn để đi xa hơn
Nhưng chính con đường này mới tạo ra y học chữa lành bền vững.
8. Góc nhìn của tôi: Đây không chỉ là y học, mà là bài học về phát triển con người
Từ góc nhìn của một người làm nhân sự, tôi cho rằng mô hình mà Bác sĩ Quang Hòa đang theo đuổi chứa đựng nhiều bài học vượt ra ngoài ngành y:
- Đừng xây tổ chức xoay quanh “người hùng”
- Hãy xây hệ thống xoay quanh năng lực con người
- Trao tri thức đúng lúc chính là cách giữ giá trị lâu dài
Y học, suy cho cùng, cũng là một tổ chức của con người. Và nơi nào con người được trao quyền, nơi đó có khả năng phát triển bền vững.
Kết luận: Khi chữa lành trở thành hành trình chung
Y học sẽ không thể đi xa nếu chỉ dựa vào những cá nhân xuất sắc.
Nó chỉ có thể bền vững khi có những người dám lùi lại một bước để:
- Xây hệ thống
- Trao tri thức
- Giữ con người ở trung tâm
Bác sĩ Quang Hòa đang đi trên con đường đó.
Một con đường không ồn ào, không hào nhoáng, nhưng rất cần cho tương lai của y học cộng đồng.
Và với tôi, đó chính là hình mẫu lãnh đạo y tế vì con người, chứ không vì cái tôi nghề nghiệp