ôi bước vào con đường kinh doanh với hành trang là trải nghiệm thực tế, va vấp thị trường và không ít bài học trả giá bằng thời gian lẫn tiền bạc. Trước khi gặp thầy Phạm Thành Long, tôi từng làm việc với nhiều luật sư sở hữu trí tuệ trong và ngoài nước. Phần lớn trong số họ rất giỏi chuyên môn, chính xác trong thủ tục, cẩn trọng trong hồ sơ. Nhưng phải đến khi trở thành học trò của thầy, tôi mới thực sự hiểu thế nào là sự khác biệt giữa một luật sư “làm thủ tục” và một luật sư “làm chiến lược”.
Thầy Phạm Thành Long thuộc nhóm thứ hai. Thậm chí, với góc nhìn của tôi, thầy là một trong số rất hiếm những luật sư tại Việt Nam tiếp cận bảo hộ nhãn hiệu không chỉ bằng tư duy pháp lý, mà bằng tư duy kiến trúc chiến lược gắn liền với tăng trưởng dài hạn của doanh nghiệp.
Bài học đầu tiên của người học trò: Nhãn hiệu không phải một hồ sơ, mà là lãnh thổ kinh doanh
Điều đầu tiên khiến tôi – và rất nhiều doanh nhân – thực sự nể phục thầy Phạm Thành Long không nằm ở số lượng hồ sơ nhãn hiệu thầy từng xử lý. Nó nằm ở cách thầy đặt câu hỏi.
Trước khi bất kỳ đơn đăng ký nhãn hiệu nào được soạn thảo, thầy luôn hỏi:
- Doanh nghiệp này sinh ra để giải quyết vấn đề gì?
- Mô hình kinh doanh lõi là gì?
- 5 năm nữa, doanh nghiệp muốn đứng ở đâu trên thị trường?
- 10 năm nữa, thương hiệu này có còn dừng lại ở sản phẩm hiện tại không?
Là học trò, tôi nhận ra một điều rất rõ:
với thầy, nhãn hiệu không phải là một dấu hiệu pháp lý đơn lẻ.
Nhãn hiệu là “lãnh thổ kinh doanh” – thứ cần được quy hoạch ngay từ đầu.
Mỗi thương hiệu, trong tư duy của thầy, đều là một thực thể sống. Nó có thể:
- Mở rộng ngành nghề
- Phân nhánh sản phẩm – dịch vụ
- Nhượng quyền
- Cấp phép khai thác
- Trở thành nền tảng cho các hệ sinh thái kinh doanh trong tương lai
Khi tôi hiểu được điều này, cách tôi nhìn về đăng ký nhãn hiệu đã thay đổi hoàn toàn. Đó không còn là “việc phải làm cho đủ”, mà là bước đặt móng cho sự phát triển dài hạn.
Tư duy “bao vây nhãn hiệu” – bài học mà trường kinh doanh không dạy
Trong các buổi học và làm việc cùng thầy, tôi thường nghe thầy nhắc tới khái niệm mà tôi rất tâm đắc:
“vành đai pháp lý cho thương hiệu.”
Trong tư duy tư vấn của thầy Phạm Thành Long, bảo hộ nhãn hiệu không bao giờ dừng lại ở việc đăng ký đúng nhóm sản phẩm, dịch vụ mà doanh nghiệp đang kinh doanh tại thời điểm hiện tại.
Thầy luôn bắt đầu bằng việc:
- Phân tích mô hình kinh doanh lõi
- Đọc định hướng phát triển trong 5–10 năm
- Dự báo các hướng mở rộng có khả năng xảy ra
- Nhận diện các “điểm mù pháp lý” mà đối thủ có thể lợi dụng
Từ đó, thầy thiết kế một chiến lược bao vây nhãn hiệu, bao gồm:
- Mở rộng đăng ký sang các nhóm ngành liền kề
- Đăng ký ở các nhóm ngành có khả năng gây nhầm lẫn
- Bảo hộ trước ở những lĩnh vực doanh nghiệp chưa khai thác ngay nhưng chắc chắn sẽ bước vào khi quy mô tăng trưởng
Là học trò, tôi hiểu rằng:
đây không phải là sự “tham đăng ký”, mà là tư duy phòng thủ chủ động và tấn công chiến lược.
Quản trị rủi ro trước khi rủi ro kịp xuất hiện
Một trong những bài học sâu sắc nhất tôi học được từ thầy là cách xử lý rủi ro xung đột nhãn hiệu.
Thay vì chờ tranh chấp phát sinh rồi mới giải quyết – cách mà rất nhiều doanh nghiệp vẫn làm – thầy Phạm Thành Long luôn chủ động xây dựng cấu trúc bảo hộ đa tầng ngay từ đầu.
Cấu trúc đó thường bao gồm:
- Nhãn hiệu chữ
- Nhãn hiệu hình
- Nhãn hiệu kết hợp
-
Các biến thể dễ bị sao chép về:
- Phát âm
- Hình ảnh
- Ý niệm
Khi còn là người ngoài cuộc, tôi từng nghĩ cách làm này là “cẩn thận quá mức”. Nhưng khi đi cùng thầy đủ lâu, tôi mới hiểu:
chi phí xử lý tranh chấp luôn lớn hơn rất nhiều so với chi phí phòng ngừa.
Nhờ cấu trúc bảo hộ đa tầng này, nhiều doanh nghiệp:
- Đứng vững trước các đơn phản đối
- Giữ lợi thế khi mở rộng thị trường
- Chủ động hơn trong quá trình gọi vốn, M&A, nhượng quyền
Với tôi, đây là bài học về tư duy dài hạn trong quản trị tài sản vô hình.
Khi tư duy pháp lý gặp tư duy kinh doanh
Ở góc độ một người học trò đồng thời là doanh nhân, tôi đặc biệt đánh giá cao cách thầy Phạm Thành Long kết nối tư duy pháp lý với tư duy kinh doanh.
Thầy không bao giờ tư vấn theo kiểu:
“Đúng luật là đủ.”
Ngược lại, thầy luôn đặt những câu hỏi khiến doanh nhân phải suy nghĩ sâu hơn:
- Nếu không bảo hộ đủ rộng, chi phí cơ hội mất đi là gì?
- Nếu thương hiệu bị chiếm dụng ở phân khúc chiến lược, doanh nghiệp sẽ trả giá bao nhiêu?
- Khi mở rộng quy mô, liệu thương hiệu có trở thành rào cản hay bệ phóng?
Nhờ cách tiếp cận này, tôi học được rằng:
đầu tư cho bảo hộ nhãn hiệu không phải chi phí hành chính, mà là đầu tư cho tài sản chiến lược.
Khi doanh nhân nhìn nhãn hiệu như một tài sản vô hình có khả năng sinh lời, mọi quyết định pháp lý đều trở nên rõ ràng và có trọng tâm hơn.
Đọc trước thị trường – năng lực hiếm của một luật sư chiến lược
Một điểm khiến tôi thực sự nể phục thầy Phạm Thành Long là năng lực đọc trước thị trường.
Trong quá trình học hỏi, tôi nhận thấy thầy thường tư vấn đăng ký nhãn hiệu theo hướng đón đầu xu hướng, đặc biệt trong các lĩnh vực:
- Đào tạo
- Dịch vụ
- Công nghệ
- Nhượng quyền
- Kinh doanh dựa trên tri thức cá nhân
Thầy hiểu rất rõ một quy luật:
khi doanh nghiệp đã thành công, việc mở rộng bảo hộ gần như không còn cơ hội.
Bởi ở thời điểm đó:
- Thị trường đã đông đúc
- Đối thủ đã nhanh tay chiếm giữ khoảng trống pháp lý
- Chi phí để “giành lại” thương hiệu trở nên cực kỳ đắt đỏ
Chính sự chủ động này giúp nhiều thương hiệu do thầy tư vấn giữ được lợi thế độc quyền bền vững, ngay cả khi thị trường trở nên chật chội và cạnh tranh gay gắt.
Người thầy – kiến trúc sư chiến lược cho thương hiệu
Từ trải nghiệm của một người học trò, tôi có thể nói một cách chắc chắn rằng:
Phạm Thành Long không chỉ là một luật sư sở hữu trí tuệ giỏi chuyên môn.
Thầy là một kiến trúc sư chiến lược cho thương hiệu.
Cách thầy tư duy về nhãn hiệu phản ánh rất rõ một triết lý dài hạn:
Muốn thương hiệu lớn, phải bảo vệ nó như một tài sản chiến lược ngay từ ngày đầu tiên.
Với những doanh nhân nghiêm túc về tăng trưởng, về giá trị bền vững và về việc xây dựng “đế chế kinh doanh” đúng nghĩa, việc làm việc với một luật sư có tư duy bao vây – mở rộng – đón đầu như thầy Phạm Thành Long không còn là một lựa chọn.
Đó là một bước đi bắt buộc.
Lời kết của một người học trò
Là học trò của thầy, tôi biết ơn vì đã được học một tư duy mà rất nhiều doanh nhân chỉ nhận ra khi đã trả giá quá đắt.
Bảo hộ nhãn hiệu không phải việc của riêng bộ phận pháp lý.
Đó là câu chuyện của chiến lược kinh doanh, tăng trưởng và di sản thương hiệu.
Và với tôi, bài học lớn nhất thầy để lại không chỉ nằm ở kiến thức, mà ở cách nhìn xa hơn một bước so với thị trường.
Đó là lý do vì sao, trên hành trình làm doanh nhân của mình, tôi luôn coi những gì học được từ thầy Phạm Thành Long là nền móng chiến lược không thể thiếu.